بازی با کودک زیر یک سال در خانه برای رشد و یادگیری

بازی با کودک زیر یک سال چه فوایدی دارد ؟

بازی‌های این سنین بر اساس رشد تکاملی موارد زیر انجام می‌شود و هر بازی که این موارد را تقویت کند قابل انجام است:

1. تقویت حواس پنج گانه ( شنوایی بینایی لامسه و … )
2. تقویت حرکات درشت ( حرکت دست و پاها )
3. تقویت حرکات ظریف ( حرکات انگشتان دست و پا )
4. تقویت ارتباطات ( تکلم و شنوایی )
5. تقویت حل مسئله( درک مفاهیم و علت و معلول )
6. تقویت رابطه شخصی – اجتماعی ( رفتارهای تعاملی و اجتماعی کودکان )

انواع بازی ها برای نوزادان زیر یک سال در خانه

۱- بغل کردن نوزاد و شیرخوار

تا یکسالگی به محض درخواست شیرخوار، شیرخوار باید بغل شود و در آغوش والدین باشد تا حس امنیت و آرامش را از والدین دریافت کند. اصطلاح بغلی شدن برای این سن کاملا اشتباه است.

۲- مراقبت کانگرویی

شیرخوار خود را بدون لباس روی سینه برهنه خود قرار دهید و برایش آواز و لالایی بخوانید، تماس پوست به پوست والدین و شیرخوار باعث بهبود وزن‌گیری و تکامل شیرخوار می‌شود.

۳- ماساژ دادن

ماساژ شیرخوار با روغن‌های استریل مخصوص کودکان که با آواز خواندن همراه باشند.

۴- ورزش و نرمش دادن دستها و پاها

به آرامی دستهای شیرخوا را بالا ببرید پاها را به سمت سر بیاورید و در این حین شاد باشید و با شیرخوار خود صحبت کنید.

۵- استفاده از  زنگوله‌های پارچه‌ای سبک

آن را به مچ دست و پای شیرخوار ببندید. بدین ترتیب حس شنیداری او را تقویت می‌کنید. همچنین این کار باعث آگاهی شیرخوار به اندام خود می‌شود.

۶-بهتر است شیرخوار انواع بافت‌ها را لمس کند.

می‌توانید شیرخوار برهنه را بر روی پارچه‌های ابریشمی، مخمل، پنبه‌ای و کمی زبر (مثل جنس جین ) بخوابانید تا انواع بافت‌ها را لمس کند.

۷- اسباب بازی‌های رنگی و صدا‌دار برای بازی با کودک زیر یک سال

برای جلب توجه شیرخواران بالای ۳ الی چهار ماهه مناسب هستند پس اسباب بازی‌هایی مانند فرفره جغجغه عروسک‌های آویختنی با صدا و حرکت که از بالای تخت یا پد کودک آویزان می‌شوند، تهیه کنید.
همچنین عروسک‌های کوکی که حرکات خفیف پرشی یا رو به جلو دارند باعث بهبود هماهنگی چشم و دهان و ادراک بینایی می‌شوند.

۸- به دهان بردن اشیای امن و اسباب بازی‌ها

در این سن جز اکتشافات شیرخوار می‌باشد پس نباید مانع او شویم چرا که تشخیص دهانی را بهبود می‌بخشد.

۹- استفاده از برج حلقه‌های رنگی

برج با سایزهای مختلف طوری که شیرخوار آنها را در دست بگیرد، در دهان کند یا روی هم بچیند.

۱۰- داشتن عروسک

عروسک‌های به شکل انواع حیوانات که موقع بازی با آنها صدای حیوانات را تقلید کنیم.

۱۱- استفاده از مکعب

مکعب‌ها با سایزهای مختلف طور یکه شیرخوار آنها را دست بگیرد، به هم بزند، پرتاب کند و روی هم بچیند و برج چیده شده مکعب را روی زمین بریزد.

۱۲-پرتاب توپ هنگام بازی با کودک زیر یک سال

بازی‌های پرتاب توپ، پرتاب وسایل نرم رنگی باعث بهبودی حرکات دست و پا و تقویت عضلات چشم (دنبال کردن توپ) می‌شود.

۱۳- حرکات کوبیدنی

مثل بازیهایی که شیرخوار در حفره قرار می‌دهد و با چکش روی آن می‌کوبد.

۱۴- اسباب بازی مثل پیانو یا بلز

بازی‌هایی مثل پیانو یا بلز که شیرخوار با زدن یک دکمه صدایی می‌شنود یا نوری می‌بیند و کمک می‌کند تا شیرخوار بفهمد که به واسطه فشار دادن دکمه اتفاقی افتاد (درک علت و معلول)

۱۵- پازل اشکال هندسی

که شیرخوار بتواند شکل مثلث، مربع , دایره و … را در محل خود قرار دهد.

۱۶- عروسک‌های انگشتی

که والدین در انگشتان خود وارد کنند و از جانب عروسکها با صداهای مختلف صحبت کنند.

۱۷- بازی توپ و سرسره

توپها را از سطح شیبدار یا از یک لوله شیبدار به پایین سر دهید و دست بزنید.

۱۸- خواندن کتاب

یکی از تمرین‌های بسیار مفید از حدود سن سه الی ۴ ماهگی است. بهتر است کتاب تصاویر بزرگ و رنگی داشته باشد ته به آموزش تمایز رنگ‌ها در شیرخوار کمک کند. در حد چند ثانیه توجه روی هر صفحه کافی است، نگران عدم توجه طولانی شیرخوار خود نباشید می‌توانید از کتاب‌های حمام که از جنس محکم هستند هم استفاده کنید.

۱۹- غلت خوردن

می‌توانید با شیرخوار خود بازی غلت خوردن را انجام دهید، به شیرخوار چهار ماهه خود کمک کنید که به یک سمت بغلتد، بهتر است در آن سمت شد جذابی قرار دهید تا شیرخوار تشویق به این کار شود.

۲۰- خواباندن به شکم

(تامی تایم) که توصیه می‌شود شیرخوار خود را در حدود یک ساعت در روز به روی شکم بخوابانید و حتما در این زمان در کنار شیرخوار باشید.

۲۱- آینه بازی

می‌توانید یک آینه را به دیواره تخت شیرخوار بچسبانید تا شیرخوار خود را در آینه ببیند و بیشتر خود و اندامش را کشف کند.

۲۲- حرکت به سمت اسباب بازی ها

گاها اسباب بازی‌ها را در جای جای اتاق به صورت پخش قرار دهید تا شیرخوار مجبور شود که خود را به سمت اسباب بازی‌ها حرکت دهد.

۲۳- غلتیدن و سینه خیز رفتن

شیرخوار را روی زمین بخوابانید و عروسکهای آویختنی را بالای سر او قرار دهید، خوابیدن روی زمین فرصتی برای شیرخوار فراهم می‌کند که خود را روی زمین بغلتاند یا سینه خیز برود و چهار دست و پا شود.

۲۴- حرکت دادن دستها و آواز خواندن

شیرخوار را به پشت روی بالش محکم بخوابانید و با گرفتن دستها شیرخوار را به عقب و جلو ببرید و آواز بخوانید.

۲۵- نشان دادن احساس با صورت

انواع احساس‌ها را با چهره خود به شیرخوار نشان دهید، چهره متعصب، خندان، گریان

۲۶- آواز خواندن و رقصیدن

آواز خواندن، رقصیدن و گوش دادن به موسیقی به تقویت شنوایی شیرخوار کمک می‌کند.

۲۷- حرکت هواپیما

شیرخوار را به شکل هواپیما بغل کنید و صدای هواپیما در بیاورید و او را در هوا به پرواز درآورید.

۲۸- استخر توپ

شیرخوار را وقتی در کنارش هستید در استخر توپ کم عمق قرار دهید، توپ‌ها را به بالا پرتاب کنید، توپ‌ها را به آرامی روی بدن شیرخوار بریزید.

۲۹- کثیف بازی هنگام بازی با کودک زیر یک سال

یکی از بازی‌های بسیار مهم در تقویت حس لامسه و تقویت حرکات ظریف انگشتان بازی‌های messy play (کثیف بازی) هستند. ماست بازی، آرد بازی، ماکارونی بازی، خمیر بازی، از بازی‌های بسیار مفید در این سن است که از بروز وسواس پیشگیری می‌کند. می‌توانید از ماکارونی‌های آبکش شده و رنگ‌های خوراکی یا از خمیرهای نان خانگی استفاده کنید تا در صورت خوردن مشکلی ایجاد نشود.

۳۰- ریختن آب از یک لیوان به لیوان دیگر

ریختن لوبیا ، برنج و آب از یک لیوان به لیوان دیگر بازی بسیار مفیدی است ولی باید مراقب باشیم که شیرخوار دانه‌های ریز را وارد دهان نکند.

۳۱- بازی با غذا

یکی از تمرین‌های مهم برداشتن تکه‌های کوچک غذا با انگشتان و بازی با غذا و له کردن و پرت کردن غذا است. معمولا شیرخواران از سن ۸-۹ ماهگی می‌تواند با انگشتان خود تکه‌های کوچک غذا حتی برنج را از روی میز بردارند و این زمان مناسبی برای شروع این تمرین هنگام تغذیه کودک است.

۳۲- لمس مواد غذایی

هر چه شیرخوار زمان خوردن غذا تماس با غذای بیشتری داشته باشد، حس لامسه او بیشتر تقویت می‌شود. در حین اینکه بسیار خوش غذا می‌شود.

۳۳- استفاده از طناب برای جابجایی ماشین اسباب بازی

به جلوی ماشین اسباب بازی طنابی ببندید و با کشیدن طناب حرکت کردن ماشین را به او نشان دهید.

۳۴- داکی بازی

یک پارچه یا پتوی نازک روی صورت شیرخوار بیندازید و آن را بردارید و با او داکی بازی کنید. این کار علاوه بر تقویت حس لامسه به تقویت مفهوم ثبات شی در شیرخوار کمک می‌کند و توجه و تمرکز را در او تقویت می‌کند.

۳۵- مخفی کردن توپ یا عروسک

توپ یا عروسک را در جعبه قایم کنید و از او بپرسید که توپ کجاست؟ به دنبال بگردید.

۳۶- آب بازی

یکی از بهترین تمرین‌ها برای بازی با کودک زیر یک سال است. شیرخوار را در تشت آب بنشانید، یا او را در آب غوطه ور کنید. در حین آب بازی قاشق، کاسه، و آب پاش را در اختیار او قرار دهید. همچنین می‌توانید از اسفنج هم استفاده کنید و اسفنج را فشار دهید تا ریزش آب از اسفنج را مشاهده کند. این بازی‌ها به یکپارچگی حسی شیرخوار کمک کند.

۳۷- بازی برای افزایش تماس چشمی

شیرخوار را به پشت بخوابانید و چشم‌هایتان را ببندید و شب بخیر بگویید، بعد ناگهان چشم‌ها را باز کنید و با شادی صبح بخیر بگویید، این کار باعث افزایش تماس چشمی و هوشیاری شیرخوار می‌شود و دقت او را بالا می‌برد.

۳۸- حرف زدن با شیرخوار

در هر زمان همزمان با تماس چشمی با شیرخوار حرف بزنید و شعر بخوانید. این کار باعث تقویت قدرت تکلم و درک مفاهیم می‌شود.

۳۹- لالایی خواندن 

برای شیرخوار خود به زبان فارسی یا محلی خود لالایی بخوانید. لالایی علاوه بر تقویت شنوایی و تکلم ، به شیرخوار آرامش می بخشد.

۴۰- چسب بازی

نوارهای چسب را به دست و پای شیرخوار بچسبانید تا آنها را از پوست خود جدا کند یا چسبها را به شکل لوله‌ای به دیوار چسبانده و از شیرخوار بخواهید که توپها را به چسب ها بچسباند.

در پایان

تکامل شیرخوار در سن زیر یکسال از اهمیت بسزایی برخوردار است. بازی و تمرین های بسیار ساده می توانند باعث رشد ، یادگیری ، پیشرفت و تکامل شیرخوار شوند. این بازی ها به تقویت حرکت اندامها ، حرکات انگشتان دست و پا ، تکلم ، شنوایی ، رفتارهای تعاملی و حل مسئله شیرخوار تمرکز دارند که توصیه می شود در منزل انجام شود.

منبع :

• رفرنس بیماری‌های کودکان Nelsone
• ۱۱۸ بازی و تمرین برای تکامل کودکان