هفته سی و ششم بارداری – راهنمای دقیق هفته ۳6 بارداری

پایین آمدن سر جنین به لگن یا همان سبک شدن شکم در این سن معمولا طبیعی است و نشانه آماده شدن بدن برای زایمان محسوب می‌شود. ممکن است فشار لگنی، تکرر ادرار و راه رفتن اردکی‌گونه بیشتر شود، اما خودِ پایین آمدن به تنهایی خطرناک نیست. این اتفاق الزاما به معنای شروع زایمان در همان روزها نیست، به ویژه اگر انقباضات منظم و دردناک وجود نداشته باشد. اگر همراه با این وضعیت دچار خونریزی، نشت مایع یا دردهای منظم شدید، با پزشک تماس بگیرید.

وزن متوسط جنین در ۳۶ هفتگی حدود ۲۷۰۰ تا ۳۱۰۰ گرم برآورد می‌شود، اما تنوع فردی و خطای اندازه‌گیری سونوگرافی وجود دارد. نژاد، جثه والدین و دقت تاریخ‌گذاری بارداری بر این برآورد اثر می‌گذارند. پزشک وزن را در کنار شاخص‌های دیگر مثل رشد سریالی، مایع آمنیوتیک و جریان‌های داپلر تفسیر می‌کند. بنابراین کمی بالاتر یا پایین‌تر بودن عددِ تخمینی معمولا به تنهایی جای نگرانی ندارد.

پروتئین کافی از گوشت کم‌چرب، مرغ، ماهی کم جیوه، تخم‌مرغ و حبوبات دریافت کنید و در هر وعده یک منبع پروتئینی بگنجانید. چربی‌های مفید مثل مغزها و روغن زیتون را فراموش نکنید و از غلات کامل برای انرژی پایدار استفاده کنید. میوه و سبزی متنوع، آهن و ویتامین ب دوازده برای خون‌سازی اهمیت دارند و نوشیدن آب کافی به انتقال مواد مغذی کمک می‌کند. هر نگرانی درباره رشد را با پزشک در میان بگذارید تا در صورت نیاز، ارزیابی تکمیلی انجام شود.

هفته ۳۶ در محدوده دیررس پیش از ترم است و بیشتر نوزادان سالم‌اند، اما احتمال نیاز به پایش کوتاه‌مدت بیشتر است. چالش‌های موقتی مانند زردی، افت قند خون، دشواری در شیردهی، بی‌ثباتی دمای بدن یا تنفس سطحی ممکن است دیده شود. تیم نوزادان وضعیت را رصد می‌کند و در صورت نیاز حمایت تغذیه‌ای یا تنفسی کوتاه ارائه می‌دهد. پیگیری نزدیک پس از ترخیص به تغذیه و رشد بهتر کمک می‌کند.

در بارداری کم‌خطر و بدون منع پزشکی، رابطه معمولا بی‌اشکال است. اگر جفت سرراهی، خونریزی فعال، پارگی کیسه آب، دردهای منظم، تهدید به زایمان زودرس یا ممنوعیت پزشکی دارید، باید پرهیز کنید. از وضعیت‌های راحت استفاده کنید و هنگام هرگونه درد، خونریزی یا نشت مایع، رابطه را متوقف کرده و با پزشک تماس بگیرید. داشتن سوال درباره ایمنی رابطه در این هفته طبیعی است و بهترین مرجع تصمیم، پزشک شماست.

بتامتازون یک کورتون برای کمک به بلوغ ریه‌های جنین است که به طور کلاسیک تا حدود ۳۴ هفتگی توصیه می‌شد. در برخی شرایطِ خطر زایمان زودرس، ممکن است بین ۳۴ تا ۳۶ هفته و ۶ روز نیز با صلاحدید پزشک استفاده شود. سود و زیان آن به وضعیت مادر و جنین، زمان‌بندی احتمالی زایمان و بیماری‌های همراه بستگی دارد. خودسرانه اقدام نکنید و تصمیم را به ارزیابی تخصصی بسپارید.

فعالیت‌های کم‌برخورد مانند پیاده‌روی، شنا سبک، یوگای مخصوص بارداری، تمرینات کششی ملایم و تیلت‌های لگنی معمولاً ایمن و مفیدند. تمرینات کگل را برای تقویت کف لگن ادامه دهید. از فعالیت پرفشار، پرش، حرکات تعادلی خطرناک، درازکش طولانی به پشت و محیط‌های بسیار گرم پرهیز کنید. اگر سرگیجه، تنگی نفس غیرعادی، درد قفسه سینه یا انقباضات منظم داشتید، ورزش را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید.

تغییرات هورمونی، حساسیت‌های غذایی، عفونت‌های ویروسی یا آماده‌سازی طبیعی بدن برای زایمان می‌تواند اسهال ایجاد کند. مایعات و الکترولیت کافی دریافت کنید، از غذاهای چرب و ادویه‌دار موقتاً دوری کنید و هر دارویی را فقط با نظر پزشک مصرف کنید. اسهال طولانی، خون در مدفوع، تب یا نشانه‌های کم‌آبی مثل سرگیجه و کاهش ادرار نیازمند ارزیابی پزشکی است. اگر همراه با انقباضات منظم یا درد شدید شد، سریع پیگیری کنید.

بسیاری از زایمان‌های هفته ۳۶ بدون عارضه جدی پیش می‌روند، اما چون هنوز اندکی زودرس هستید، پایش بیشتری برای مادر و نوزاد انجام می‌شود. خطراتی مانند مشکلات تنفسی نوزاد، مشکلات تغذیه، زردی و نیاز به مشاهده در بخش ویژه نوزادان کمی بیشتر از زایمان در هفته‌های ۳۸ تا ۴۰ است. تصمیم‌های درمانی بر اساس وضعیت لحظه‌ای شما و الگوی قلب جنین گرفته می‌شود. مراجعه به‌موقع در صورت شروع علائم زایمان، ایمنی را بالا می‌برد.

جنین در این سن از نظر ظاهر بسیار شبیه نوزاد تازه‌متولد است و بیشتر دستگاه‌ها آماده‌اند. با این حال، تکامل عملکردی برخی سیستم‌ها مانند گوارش و تنظیم حرارت هنوز ادامه دارد و به همین دلیل هفته ۳۷ به بعد نزدیک‌تر به کامل بودن تلقی می‌شود. به طور عملی، بسیاری از نوزادان ۳۶ هفته‌ای سالم‌اند و فقط ممکن است به پایش کوتاه‌مدت نیاز داشته باشند. مراقبت مناسب پس از تولد به گذار بهتر به زندگی خارج از رحم کمک می‌کند.

پروژسترون اغلب برای پیشگیری از زایمان زودرس در مادران پرخطر در هفته‌های پایین‌تر شروع می‌شود و معمولا تا حوالی ۳۶ تا ۳۷ هفتگی ادامه می‌یابد. شروع درمان تازه در ۳۶ هفتگی به ندرت انجام می‌شود مگر در شرایط خاص و با نظر پزشک. ادامه یا قطع دارو باید بر اساس طول دهانه رحم، سابقه زایمان زودرس و نظر متخصص تعیین شود. خودسرانه مصرف را تغییر ندهید.

اغلب نوزادان در این سن بدون نیاز به دستگاه خاص ترخیص می‌شوند، اما نسبت به نوزادان ترم، احتمال نیاز به اکسیژن کوتاه‌مدت، وِرمِر، تغذیه کمکی یا گرمایش در بخش مراقبت نوزادان کمی بیشتر است. علت، نابالغی نسبی در تنظیم دما، تنفس و تغذیه است که معمولا طی ساعات تا چند روز نخست برطرف می‌شود. تصمیم درباره بستری یا ترخیص با ارزیابی تنفس، قند خون، دما و توانایی شیردهی گرفته می‌شود. پیگیری پس از ترخیص بسیار مهم است.

به طور معمول ماه نهم از هفته ۳۶ آغاز می‌شود و تا هفته ۴۰ ادامه دارد. اختلاف طول ماه‌های تقویمی باعث می‌شود این تقسیم‌بندی دقیق ریاضی نباشد، اما در مراقبت‌های بارداری پذیرفته شده است. رویکرد بالینی همچنان بر مبنای هفته و روز تصمیم می‌گیرد، نه ماه تقویمی. برای برنامه‌ریزی بهتر، تاریخ‌های مطلق را در تقویم خود ثبت کنید.

گاهی سر بزرگ صرفا یک ویژگی خانوادگی بی‌خطر است یا به تاریخ‌گذاری متفاوت بارداری مربوط می‌شود. علل دیگر می‌تواند شامل تجمع مایع مغزی نخاعی، برخی سندرم‌ها یا ناهنجاری‌های اسکلتی باشد که نیاز به بررسی دقیق‌تری دارد. پزشک با سونوگرافی هدفمند، اندازه‌های سریالی سر و ارزیابی سایر ساختارها را بررسی می‌کند. در صورت شک بالینی، ارجاع به طب جنین برای تصمیم‌گیری درباره پیگیری یا درمان انجام می‌شود.